Sarakosti 2011  (Σαρακοστή 2011)

    Μεγάλη Τεσσαρακοστή (Σαρακοστή) /czyt. megali tesarakosti (sarakosti)/ to 40 dni postu liczone od Czystego Poniedziałku (Kathari lub Kathara Deftera) do piątku przed sobotą św. Łazarza. Następne 2 dni, czyli owa sobota św. Łazarza i Niedziela Palmowa są dniami przejściowymi, łączącymi ten czterdziestodniowy post z postem Wielkiego Tygodnia (6 dni).

Wg Biblii Chrystus pościł na pustyni 40 dni (σαράντα /czyt. saranda/ = czterdzieści, stąd 'sarakosti') i w przeszłości rzeczywiście poszczono 6 tygodni, a dopiero później dodano jeszcze jeden tydzień.

A więc cały post wielknocny trwa w Grecji 48 dni: od Czystego Poniedziałku do Wielkiej Soboty włącznie.
W tym roku cały post mamy zatem od 7 marca do 23 kwietnia (48 dni), a okres Sarakosti od 7 marca do 15 kwietnia (40 dni).

    Natomiast przed Sarakosti jest trzytygodniowy okres przygotowawczy do tego długiego postu: pierwszy tydzień tzw. Zapowiadający (Προφωνή ή Προφωνέσιμη /czyt. profoni lub profonesimi/), drugi – Mięsny (Κρεατινή /czyt. kreatini/) i trzeci tydzień – Serojada (εβδομάδα της Τυρινής ή Τυροφάγου).
Dokładniej, ten okres przygotowawczy trwa 22 dni, ponieważ rozpoczyna się w niedzielę ‘celnika i faryzeusza’
(w tym roku 13 lutego).
W połowie drugiego tygodnia (11 dni przed Czystym Poniedziałkiem) jest grecki odpowiednik Tłustego Czwartku – Tsiknopempti (Τσικνοπέμπτη) – dosł. ‘przypalony’, 'pieczony' – tsikna to zapach pieczonego, grilowanego mięsa).

W kościele katolickim też był kiedyś taki trzytygodniowy okres Przedpościa - trzy kolejne niedziele przed postem wielkanocnym nazywano wówczas: Starozapustną, Mięsopustną i Zapustną.

    Wszystkie wymienione powyżej okresy (a więc od niedzieli ‘celnika i faryzeusza’ do Wielkiej Soboty włącznie
– razem 70 dni): 22 dni Przedpościa, 40 dni Wielkiego Postu (Sarakosti), 2 dni łączące (patrz wyżej) i 6 dni Wielkiego Tygodnia składają się na dziesięciotygodniowy okres nazywany w greckim kościele
prawosławnym Triodio (Τριώδιο). 

Kυρά Σαρακοστή
Przed postem wielkanocnym w wielu regionach Grecji nadal jest podtrzymywany zwyczaj przygotowywania tzw. κυρά Σαρακοστή (czyt. kira sarakosti), figury kobiecej, gospodyni z … siedmioma nogami. Zazwyczaj jest to albo papierowa wycinanka albo wypiek w formie dużego ciastka, ale widziałam też kukiełkę wypchaną pierzem!

Kira Sarakosti nie ma ust na znak postu, ręce ma złożone jak do modlitwy, a siedem nóg symbolizuje 7-tygodniowy post wielkanocny.
               
                                                                                                                                   zdj. z Google search
Nadal dzieci w wielu greckich przedszkolach czy młodsze w podstawówkach malują lub pieką taką figurkę.
(tutaj >> można zobaczyć takie piekarnicze zmagania uczniów:) 

Kira Sarakosti to swoisty kalendarzyk wielkopostny.
W każdą sobotę urywano jedną nogę, odmierzając tygodnie postu. W wielką sobotę tę ostatnią nogę (papierową lub z ciasta) chowano albo w suszonej fidze, albo w chlebie, który podawany był na stole wielkanocnym. Znalezienie figi lub kawałka chleba z taką ‘wkładką’ miało przynieść szczęście.

J.M.                                                                                             zob. zdj. i wideo Wielkanoc w Grecji >>